Een artikel over brandend maagzuur in de Volkskrant… ik ben meteen nieuwsgierig. Want heel eerlijk, ik heb er ook weleens last van. Dat dat branderige gevoel in de slokdarm langzaam naar boven stijgt. Heel irritant. Lees meer

Een artikel over herstel na kanker en hoe yoga daar een weldadige aanvulling op kan zijn

Afgelopen week heeft Studio Seele in de ‘Eyckelbergh’ gestaan, het weekblad van Bergeijk. Niet met een artikel van mijzelf maar met een verhaal van Petrie van Otten van de Verhalen-Etalage over mijn werk: begeleiding in het herstel na kanker. Natuurlijk kan ik diegenen die het blad niet ontvangen, deze mooie bijdrage niet vooronthouden. Ook de foto in de header van dit blog is van Petrie en werd naast onderstaand artikel gepubliceerd.


Herstel na kanker

‘Wil je me even helpen? Ik krijg mijn trui niet aan.’
Harrie loopt naar Frederique en trekt haar trui naar beneden. Hij ziet haar hoofd uit de wollen kol tevoorschijn komen.

‘Ben je moe?’
‘Hoezo?’
‘Dat zie ik aan je gezicht.’
‘Dan vertelt mijn gezicht in ieder geval wel de waarheid,’ zegt Frederique kortaf. ‘Wie niet dan?’

Frederique zwijgt en kijkt naar buiten. Haar lippen trillen.
Harrie probeert voorzichtig af te tasten of ze boos op hem is. Frederique is veranderd. Harrie weet niet meer wanneer hij het goed doet.

‘Inderdaad, ik zie er moe uit.’ Frederique bekijkt zichzelf van top tot teen in de passpiegel. ‘Liet de rest van mijn lijf ook maar zo duidelijk zien of er iets aan de hand is.’ Ze kijkt om. Harrie perst zijn lippen samen.

‘Hoe had ik het kunnen zien dat mijn gezonde lichaam bezet werd met kanker?’ Harrie haalt zijn schouders op. ‘Een lichaam dat de waarheid verhult, hoe kan ik dat nog vertrouwen?’ Ze zucht. ‘Mijn lichaam dat altijd zo sterk was, zo aantrekkelijk. Datzelfde lichaam laat me nu in de steek. En ik zie er niet meer uit.’ Frederique gaat op de rand van het bed zitten.

Herstel door begrip

‘Ik vind je nog steeds prachtig.’ Harrie slaat zijn arm om haar heen.
‘Je hoeft me niet te troosten met een leugen, Harrie.’ Ze schudt zijn arm van haar schouder.
‘Ik vind je prachtig of je het gelooft of niet.’ Harrie slaat zijn armen om haar heen en drukt haar tegen zich aan.
‘Au, dat doet pijn.’ Frederique duwt Harrie van zich af. ‘Ai en dit ook. Ze steekt haar hand onder haar oksel. ‘Hoe kan dit nou zo’n pijn doen?’
‘Dat is de wond, denk ik. Of het litteken dat misschien nog trekt.’ Harrie staat op.
‘Of het is weer terug?’ Frederique kijkt angstig naar Harrie.
‘Nee schatje, het is niet terug. De oncoloog heeft toch gezegd dat je dit kunt voelen. Je moet veel bewegen dan wordt het weer soepel. Wanneer moet je weer naar de gym?’
‘Dat heb ik opgezegd.’ Frederique loopt naar de overloop.
‘Hoezo dat?’ Harrie volgt haar de trap af.

Confrontatie met kanker

‘Gewoon, omdat ik dat veel te confronterend vind. Bovendien kan ik het tempo niet bijhouden en het maakt me bang.’
‘Bang?’
‘Ja, ik word soms te overmoedig. Dan wil ik meedoen met de rest en de laatste keer dacht ik echt dat mijn borst bloedde, zo’n raar gevoel kreeg ik.’
‘Bloeden?’
‘Dat was niet, maar zo voelde het. Ik was over mijn grenzen gegaan, denk ik.’
‘Je kan dat toch aangeven, dat je niet met alles mee kunt doen.’
‘Wat heb ik er dan aan?’ Frederique trekt de koelkast open. ‘Au, kijk dit doet al meteen zo’n pijn.

Begrip van je angsten en pijnen

Dit is niet goed. Het zullen toch geen uitzaaiingen zijn?’ Frederique gooit de koelkastdeur met een klap dicht en gaat aan de keukentafel zitten. Haar hoofd houdt ze met beide handen vast.

‘De laatste scan was toch goed, Frederique. Er was niets meer op te zien.’

‘Dat weet ik ook wel, maar ik weet niet wat er in mijn lichaam gebeurt, ik kan er niet meer van op aan.’

‘Probeer wat vertrouwen te hebben, Frederique.’ Harrie legt zijn hand op haar schouder. ‘Vertrouwen? Ik wil dit lichaam niet. Ik kan er niet eens meer met blijdschap naar kijken.’

‘Ik vind je nog steeds prachtig.’

‘Ach hou toch op met je herhalingen, je lijkt wel een papegaai.’ Frederique staat met een ruk op, de stoel schuift met veel lawaai tegen het aanrecht. ‘Je begrijpt me gewoon niet.’ Ze kijkt niet meer om als ze met grote passen de keuken uitloopt. Harrie blijft achter. Hij houdt zichzelf vast aan de rand van de tafel. De onmacht hangt als een zware deken in de keuken.

Dit is niet goed. Het zullen toch geen uitzaaiingen zijn?

‘Fijn dat ik even mij ei bij je kwijt kan, Henja.’ Frederique praat zachtjes door de telefoon. Ze wil Harrie niet wakker maken. Ook hij had een slechte nacht gehad. De spanning had nog even doorgewerkt, waardoor ze de slaap niet konden vatten.

‘Ik hoorde laatst van iemand, die was bij ene Christiane geweest. Christiane Seele of zoiets. Je moet haar maar eens googelen.’

‘Wat doet zij dan?’

‘Ze heeft ervaring op veel gebieden. Met ademhaling, meditatie, yoga, ontspanningsoefeningen en ze begeleidt je één op één. Ze komt bij je thuis, maar online kan ook. Bovendien heeft ze zelf ook kanker gehad en weet uit eigen ervaring waar ze het over heeft.’

‘Eén op één? Dat lijkt me wel heel zwaar.’

‘Nee, je blijft juist heel dicht bij jezelf en ze laat je ervaren waar je grenzen liggen. Ze stemt zich helemaal af op jou.’

‘Oké, dat klinkt goed. Ik hoor Harrie van de trap afkomen. Ik ga ophangen en mijn excuus aanbieden. Hij doet zo zijn best, die arme man.’

Googelen naar herstel na kanker

‘Wel even Googelen, hè.’ ‘Ja doe ik, doei.’

‘Ik dacht dat je naar de yoga zou gaan.’

‘De yoga komt naar mij,’ lacht Frederique. ‘Ik hoef alleen maar makkelijk zittende kleding aan te trekken.’

‘Waar moet ik dan naar toe?’ Harrie laat zijn schouders hangen.
‘Nergens, ik ga met haar naar boven.’ Ze kijkt door het raam. ‘Daar is ze.’
‘Hallo, ik ben Christiane Gathmann.’ Christiane spreekt zacht met een licht Duits accent.
‘ja Gathmann, ik had gegoogeld op Seele, maar zo heet je praktijk. Kom verder.’
‘Ja, mijn praktijk heet Studio Seele.’ Christiane hangt haar jas aan de kapstok. Christiane straalt kracht en zelfvertrouwen uit. De aandacht van Frederique wordt gelijk naar de boezem van Christiane getrokken. Sinds ze zelf een borst moet missen, richt haar aandacht zich als vanzelf naar de borsten van een ander om ze met de hare te vergelijken. Ze houdt haar adem in als ze ziet dat Christiane geen borsten heeft en voelt zich betrapt als Christiane haar met een glimlach aankijkt.

Hij doet zo zijn best, die arme man

‘Ik ben vooral heel moe, kan mijn arm niet goed bewegen en voel allerlei pijntjes. Het maakt me bang.’ Frederique zit in elkaar gedoken op de rand van het bed. Christiane zit op een stoel tegenover haar.

‘Voel je hoe je ademt?’
‘Hoe ik adem? Nee dat voel ik niet.’
‘Je adem is heel belangrijk. Laten we eens kijken hoe jij je adem ervaart. Snel… langzaam… hoog… diep… oppervlakkig. Wil je je hand eens op je borst leggen?’ Frederique doet wat Christiane vraagt. ‘Onze manier van ademen werkt door op hoe we ons voelen. Een goede adem ontspant je lichaam en waar geen spanning zit, zit geen angst en waar geen angst zit, is plaats voor vertrouwen.’ De stem van Christiane blijft onveranderd zacht. Alleen al daarvan wordt Frederique rustig.

‘Zullen we eens een paar oefeningen doen? Je mag gaan staan en je hand op je buik leggen.’ Frederique voelt meteen haar adem en volgt de beweging van haar buik. Christiane laat haar bewust ervaren wat ze doet.

‘Ik zie dat er ontspanning komt in je schouders, klopt dat?’
‘Ja, dat klopt en de pijn wordt minder.’
‘Voel je dat je nu meer aandacht hebt voor je lijf?’
‘Ja, heerlijk, dat is lang geleden.’ Frederique voelt verdriet in zich opkomen. ‘Is het oké voor je om verdriet te ervaren? Kun je dat ook bij je partner?’

‘Maar ik kan mijn gedachten toch niet stoppen, die schieten altijd alle kanten op. Ik word bang van wat ik denk.’

Angst voor de dood

‘Wat is het ergste wat je kan gebeuren?’
‘Dat ik doodga.’
‘En terecht. Het is doodsbang om kanker te hebben, maar dat is niet heel behulpzaam voor het ziekteproces. Gelukkig kunnen we steeds opnieuw beslissen om op onze adem te letten. Bij een bewuste adem is er minder ruimte voor gedachten.’

‘Ik voel meer ruimte in mijn lijf. Het lijkt luchtiger.’ Frederique zucht en heeft de behoefte om zich wat uit te strekken. ‘Het lijkt of ik mijn arm nu ook beter omhoog krijg.’
Christiane knikt. ‘Ik zie dat je een beetje voorovergebogen staat.’

‘Dat was eerst niet, maar sinds mijn borst weg is…’ Frederique maakt haar zin niet af. ‘Ik begrijp het.’
‘Het lukt nog niet om een bh met prothese te dragen. Mijn littekens doen pijn.’

Aanraking hersteld het lijf

Christiane strijkt met haar hand in een rustige, langzame beweging over haar rug. ‘Hoe voelt het nu?’
Er verschijnt een brede lach op het gezicht van Frederique.

‘Het is zo lang geleden dat ik me zo compleet gevoeld heb, zo hersteld. Ik leefde alleen nog in mijn hoofd.’ Christiane laat Frederique kleine bewegingen maken. Eerst links, dan rechts. Het bewust voelen van het verschil maakt dat ze weer contact voelt met zichzelf.

‘Ik leek zover weg, maar ik ben eigenlijk heel dichtbij,’ zegt Frederique.

‘Wat is het ergste wat je kan gebeuren?’

‘Graag tot de volgende keer,’ Frederique zwaait tot Christiane niet meer in zicht is.
‘Zo te zien heeft het je goed gedaan,’ zegt Harrie. ‘Je hebt weer blosjes op je wangen.’
‘Zullen we vanavond weer eens uitgaan.’ Frederique slaat haar armen om Harrie’s middel. ‘Gezellig uit eten op ‘t Hof.’ Ze kust hem, vol op de mond.
‘Ja, dat lijkt me wel gezellig.’ Hij drukt haar tegen zich aan. ‘Die Christiane mag wel vaker komen wat mij betreft.’
‘Van mij ook. Dit doet me goed.’


Dankjewel, Petrie.

Heb jij ook begeleiding nodig op weg naar herstel na kanker, volg Henriettes voorbeeld.

Deze keer begin ik direct met een oefening: Herinner je aan het moment waar je voor een kort moment waarin je helemaal opging in dat waar je mee bezig was. Een moment, waarin je de tijd en alles om je heen volledig vergeet en naderhand voldaan en blij terugkijkt op wat je hebt gedaan. Voorbeelden daarvan kunnen zijn tuinieren, wandelen of hardlopen, in het zonnetje zitten en genieten, een zandkasteel bouwen met je (klein)-kinderen, tekenen of schrijven. Er zijn talloze bezigheden te noemen, waarin je eventjes helemaal kunt opgaan in het moment. Meestal is dat als je even alleen bent, zonder de input van schermen of storende gedachtes. En die twee laatsten blijken vaak lastig uit te zetten zijn. Neem er maar even de tijd voor…

Sluit je ogen …

Sluit je ogen en herinner je …

Sluit je ogen en herinner je dit moment …

Sluit je ogen en herinner je dit moment en de voldoening ervan …

Sluit je ogen en herinner je dit moment en de voldoening ervan in zijn totale intensiteit.

Om nog meer effect uit de oefening te halen, stel ik je de volgende vragen:

  1. Hoe vaak ervaar jij een dergelijk moment van aandacht in je leven?
  2. Hoe vaak neem je het op die manier waar?
  3. Hoe vaak ga je aan een dergelijk moment voorbij?
  4. Waarin voel je het effect van het hebben van aandacht?
  5. Hoe voelt het om op deze manier stil te staan bij het hebben van aandacht?
  6. Zou jij deze manier van stil staan bij aandacht vaker willen ervaren?

Gefeliciteerd, als je de tijd genomen hebt (een deel van) deze vragen te beantwoorden. Dan heb je een grote stap gezet in het ervaren van aandacht.

Ik vind het geweldig om te horen wat je antwoorden zijn, maar ook je worsteling met bepaalde vragen of antwoorden. Deel ze hieronder of via het contactformulier. Jij krijgt antwoord.

Als ik aan aandacht denk – echte, intense aandacht – herinner ik mij een moment, dat mijn moeder een tekening voor me maakt. Ik zie haar nog zitten aan mijn tafel in mijn kamer met mijn potloden en mijn papier. Zes jaar ben ik en ze tekent prachtig. Eerst langs de bloemenmotieven van het sjabloon, daarna kleurt ze de bloemen één voor één in. Ze lijkt alle tijd van de wereld te hebben. Voor mijn gevoel duurt dit een eeuwigheid. De tekening heb ik heel lang bewaard. Bij soortgelijke momenten krijg ik nog steeds een enorm tintelend gevoel over mijn hele lijf. Bepaalde docenten kunnen hetzelfde gevoel bij mij oproepen. Bijzonder, als ik bedenk, dat dit de vakken zijn, waarin ik heel goede cijfers heb.

Weet jij nog, dat je als kind deze vorm van aandacht kreeg? Zo’n aandacht waarin je volledig jezelf mag zijn. Dat je ouders eventjes alleen maar tijd maken voor jou. Ze kijken naar je en observeren je vanuit liefde en geven je het gevoel dat ze trots op je zijn. Wie zal dit ooit vergeten?

Helaas zijn er oneindig veel meer momenten waarin we geen of maar de halve aandacht krijgen of voelen. Aandacht van ouders die eigenlijk nog met iets anders bezig zijn: de zaak, de carrière, het geld of hun eigen relatie en de problemen daaromheen. Je weet het als de dag van gisteren. Het verschil tussen echte aandacht en halve aandacht blijft voor altijd in je herinnering. En die herinnering is in elke vezel van je lichaam voelbaar.

Als je bereid bent voor een korte oefening, ga eens terug naar het moment waarin je echte aandacht ontvangt van een dierbare. Kijk naar wat je ziet: de ruimte, de persoon, de kleuren van de omgeving en de kleding. Luister naar de woorden, de toon, de impact. Misschien kun je de geuren van destijds nog waarnemen. Ervaar wat deze herinnering – zowel fysiek als mentaal – met je doet. Misschien is er één woord, wat deze ervaring het beste weergeeft. Als je wilt, schrijf dit woord op een vel papier. Je mag het inkleuren of versieren. Kijk af en toe naar de letters op het papier en wat dit doet met je gevoel.

Wil je met me delen, wat jouw gevoel erbij is?

 

Op ‘ons station’ in Zuid-Duitsland, een fijne plek waar ik met mijn gezin al jaren lieve mensen ontmoet, vieren we dit najaar met een grote groep bekende en onbekende mensen de vijftigste verjaardag van een goede vriend. Buiten op het perron dek ik de feestelijk versierde tafels met vijfenveertig borden, vijfenveertig messen en vorken. Ik ben bijna klaar, toen opeens de vader van de jarige zegt: “Fijn om te zien met hoeveel aandacht je de tafel dekt.”

Lees meer

“Alleen samen krijgen we corona onder controle” – al weken kom ik ’t op verschillende plekken in het land tegen. We gaan iets goeds doen. En vooral samen. Of toch alleen?
Hoe dan ook, de wereld is er maar druk mee met die controle.

Lees meer

Anderhalf jaar terug heb ik in een blog 3 verschillende oefeningen voorgesteld. Als je deze oefeningen ‘s morgens doet, helpt het de afvalstoffen die zich ‘s nachts verzameld hebben af te voeren. Daardoor beweeg je overdag soepeler en met minder pijn. Het voorkomt rugproblemen en je voelt je meteen fitter. Niets is  leuker, dat je deze oefeningen terugziet in een filmpje van twee hoogstaande fysiotherapeuten uit Duitsland. Exact dezelfde oefeningen met een goede uitleg (in het Duits – maar misschien voor sommigen best verstaanbaar). Zij bekijken het wel vanuit een erg fysiologische hoek. Daarmee bedoel ik dat – wat mij betreft – de werkelijke, pure aandacht voor je lichaam, je adem, het aarden een beetje tekort komt. Maar goed, daarvoor zijn er yogadocenten.

Lees meer

Mijn oma had altijd een mooie slotzin: ‘Er is een tijd van komen en er is een tijd van gaan, en de tijd van gaan is nu gekomen!’
Sommigen van jullie zullen nú precies weten, wat ik bedoel…

Lees meer

Een onderdeel van leren voelen is de onbegrensdheid van je lichaam te ervaren. Daarmee ervaar je ook direct de begrensdheid van je lichaam.

Ik heb hier een eerste reeks oefeningen die dit gevoel in je lichaam versterken. Deze zijn uitermate geschikt om ‘s morgens direct na het opstaan te doen.

Lees meer

Van yoga-beoefenaars is algemeen bekend dat de meesten zich vaak wat meer bewust zijn van hetgeen zij eten en drinken. Sommigen zweren bij biologische voeding, anderen eten vegetarisch of veganistisch en zelfs ayurvedisch en 5-elementen-voeding zijn onder yogi’s alom bekende begrippen. Hoe dan ook, als je yoga beoefent, kijk je bewuster naar wat je doet, dus ook naar wat je tot je neemt.

Lees meer